AMAZON PRZYZWALA NA ANTYSEMITYZM I FASZYZM?

5.03.2026

W polskim serwisie Amazon oferowane są produkty, które propagują antysemicką nienawiść i faszyzm – alarmuje Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’. Oferty szerzące takie treści naruszają przepisy prawa polskiego i międzynarodowego, w tym unijny Akt o usługach cyfrowych (Digital Services Act, DSA).

Stanowisko ‘NIGDY WIĘCEJ’ zostało przedstawione publicznie podczas konferencji ‘Advocacy & Policy Development Forum’, która odbyła się 5 marca 2026 roku w Brukseli. Wydarzenie to zostało zorganizowane przez międzynarodową sieć organizacji walczących z rasizmem w Internecie, International Network Against Cyber Hate (INACH), we współpracy z organizacją CEJI (A Jewish Contribution to an Inclusive Europe).

W serwisie Amazon.pl sprzedawane są m.in. publikacje propagandowe Aleksandra Dugina, czołowego apologety putinowskiej agresji przeciwko Ukrainie i twórcy neofaszystowskiej ideologii tzw. narodowego bolszewizmu. Dugin wsławił się m.in. słowami: ‘Ukraińców trzeba zabijać, zabijać i zabijać!’. Ze względu na tę i inne wypowiedzi ukraińska prokuratura postawiła mu zarzuty publicznego nawoływania do ludobójstwa.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ zaproponowało polskiemu oddziałowi firmy Amazon pomoc w zakresie rozpoznawania i usuwania takich treści, lecz w odpowiedzi przedstawiciele firmy stwierdzili, że ‘obecne metody weryfikacji są wystarczające’.

W serwisie Amazon.pl nie brakuje współcześnie wyprodukowanych gadżetów z symboliką nazistowską, np. naszywek z charakterystyczną trupią czaszką, zwaną Totenkopf. Podczas II wojny światowej symbol ten widniał na umundurowaniu członków specjalnych oddziałów SS (SS-Totenkopfverbände), którzy byli wartownikami w obozach koncentracyjnych.

Na platformie oferowane są też wydawnictwa muzyczne, odzież i gadżety zespołów neofaszystowskich, np. norweskiej grupy Burzum, związanej ze stylem znanym jako ‘narodowosocjalistyczny black metal’ (NSBM). Pod szyldem Burzum propagowana jest agresywna wersja rasizmu oraz jawna fascynacja przemocą i okrucieństwem. Założyciel zespołu Varg Vikernes został skazany za zabójstwo oraz podpalenie trzech kościołów.

Wśród pozycji oferowanych przez Amazon.pl, na które zwróciło uwagę Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’, są też skrajnie antysemickie publikacje propagandowe powstałe po II wojnie światowej. Teksty te zostały napisane m.in. przez: Léona Degrelle’a, belgijskiego oficera SS, który po wojnie negował Holokaust i wychwalał Hitlera; byłego generała Waffen-SS Felixa Steinera, który gloryfikował tę zbrodniczą formację jako ‘patriotyczną organizację ochotniczą’; Davida Irvinga, brytyjskiego pseudohistoryka skazanego w Austrii na karę więzienia za negowanie Holokaustu, czy Andrew MacDonalda (Williama Pierce’a), amerykańskiego neonazisty, którego publikacja zainspirowała sprawcę zamachu terrorystycznego w Oklahomie w 1995 r. (zginęło w nim 168 osób).

W serwisie Amazon.pl dostępne są też antysemickie publikacje polskich autorów, na przykład ‘Studia nad żydofilią’, ‘Herrenvolk po żydowsku’ czy ‘Naziści i szabesgoje’ Stanisława Michalkiewicza, publicysty znanego z notorycznego propagowania antysemickich teorii spiskowych. W maju 2025 francuskie władze nie zezwoliły mu na udział w targach książki w Aulnay-sous-Bois pod Paryżem.

- ‘Amazon nie reaguje skutecznie na pojawianie się ofert z treściami antysemickimi i faszystowskimi, przedstawiciele platformy wydają się ignorować ten problem’ - stwierdza dr Anna Tatar, przedstawicielka Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’.

Amazon jest największym na świecie sklepem internetowym i platformą handlową, był już wielokrotnie krytykowany przez światowe organizacje upamiętniające ofiary Holokaustu, m.in. Centrum Szymona Wiesenthala (Simon Wiesenthal Center), Światowy Kongres Żydów (World Jewish Congress) i Amerykański Komitet Żydowski (American Jewish Committee). Także Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau wzywało Amazon do wycofania ofert propagujących nazizm, np. książek Juliusa Streichera, hitlerowskiego propagandysty skazanego w Norymberdze na karę śmierci, czy gadżetów godzących w pamięć ofiar Zagłady, jak otwieracz do butelek ze zdjęciami obozu Auschwitz.

‘Warunki Użytkowania i Warunki Sprzedaży Amazon.pl’ zabraniają korzystania z jakiejkolwiek usługi firmy ‘do niezgodnych z prawem celów, w związku z popełnieniem przestępstwa lub innym bezprawnym działaniem’ (pkt. 6) oraz stanowią, że odwiedzający stronę mogą zamieszczać na niej materiały, ‘o ile ich treść nie jest niezgodna z prawem, nieprzyzwoita, obraźliwa, nie zawiera gróźb ani treści zniesławiających’ (pkt. 7).

Akt o usługach cyfrowych (Digital Services Act, DSA) to unijne rozporządzenie z 2022 r., które reguluje odpowiedzialność platform internetowych, także handlowych, za treści udostępniane przez użytkowników. Zarejestrowany w Warszawie serwis Amazon działający na polskim rynku, podobnie jak jego odpowiedniki w innych krajach UE, jest zarządzany przez spółkę Amazon Europe Core S.à r.l. z siedzibą w Luksemburgu. Lokalizacja w Luksemburgu ma kluczowe znaczenie w kontekście regulacji DSA. Władze Luksemburga (a konkretnie ich koordynator usług cyfrowych) są głównym organem nadzorującym przestrzeganie przepisów DSA przez Amazon na terenie Unii Europejskiej. Jako bardzo duża platforma internetowa (VLOP) w świetle DSA, Amazon, ma obowiązek reagować proaktywnie poprzez wdrażanie środków ograniczających ryzyko systemowe związane z rozprzestrzenianiem się mowy nienawiści i innych nielegalnych treści. 19 listopada 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości UE (z siedzibą w Luksemburgu) oddalił skargę Amazona na decyzję Komisji wskazującą platformę Amazon jako ‘bardzo dużą platformę internetową’. W grudniu 2025 r. Komisja Europejska nałożyła na platformę X (dawny Twitter) karę w wysokości 120 mln euro za naruszenie obowiązków wynikających z Aktu o usługach cyfrowych. To pierwsza decyzja o naruszeniu przepisów unijnych podjęta na podstawie DSA.

Od 2025 roku Appeals Centre Europe (ACE), pozasądowy organ ds. rozstrzygania sporów ustanowiony na mocy DSA, wydał 263 decyzje w sprawach zgłoszonych przez Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’. Wyłączając decyzje domyślne, w 64 procentach przypadków ACE uchyliło pierwotną decyzję platformy.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest niezależną organizacją założoną w 1996 roku. Jako pierwsza organizacja pozarządowa w Polsce zainicjowało kampanię przeciwko nienawiści w internecie ‘R@cism-Delete’. Uczestniczy w międzynarodowych projektach przeciwdziałających mowie nienawiści w mediach społecznościowych, od lat współpracuje z serwisami Allegro i OLX w zakresie zwalczania treści rasistowskich i faszystowskich. W grudniu 2025 r. Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ zostało zaproszone do współpracy przez platformę TikTok jako partner społeczny (Community Partner).

Dodatkowe informacje:

www.nigdywiecej.org
www.facebook.com/Respect.Diversity
www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ
www.linkedin.com/company/never-again-association
https://bsky.app/profile/neveragainnw.bsky.social
https://www.instagram.com/stowarzyszenie_nigdy_wiecej

• Następny artykuł