JEDWABNE I WOLNOŚĆ SŁOWA PRZED SĄDEM

25.02.2026

Współpracownik Grzegorza Brauna pozwał do sądu współzałożyciela Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’. W tle wolność słowa, pogrom w Jedwabnem i zemsta za krytyczne wypowiedzi o skrajnej prawicy.

25.02.2026

Tomasz Sommer, bliski współpracownik Grzegorza Brauna, youtuber i redaktor dwutygodnika ‘Najwyższy Czas’ skierował do Sądu Okręgowego w Warszawie pozew przeciwko Rafałowi Pankowskiemu, profesorowi Uniwersytetu Civitas i współzałożycielowi antyrasistowskiego Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’.

Zdaniem Sommera, Pankowski naruszył jego dobra osobiste, krytykując wyprodukowany przez Sommera film na temat pogromu w Jedwabnem w 1941 r. Sommer domaga się przesłuchania licznych świadków z Polski, w tym byłego prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego, naczelnego rabina Michaela Schudricha, a nawet z USA.

Sommer, znany ze swoich skrajnie prawicowych poglądów, był jednym z mówców podczas kongresu zorganizowanego przez Konfederację Korony Polskiej Brauna w Łochowie 31 stycznia 2026. W swoim skandalicznym wystąpieniu przyrównał współczesną Polskę do obozu Auschwitz, co wywołało reakcję prokuratury. Wcześniej, podczas publicznego spotkania z udziałem oskarżonego o szpiegostwo na rzecz Rosji Mateusza Piskorskiego, Braun przedstawił zarówno Sommera, jak i Piskorskiego jako ‘skrzydłowych frontu gaśnicowego’.

Pankowski to socjolog i politolog, wykładowca uniwersytecki na kilku kontynentach, ekspert instytucji europejskich w dziedzinie przeciwdziałania radykalizacji i członek rady programowej Instytutu im. Gabriela Narutowicza. Za walkę z ksenofobią i uprzedzeniami został odznaczony m.in. Medalem Honorowym Powstania w Getcie Warszawskim przyznanym przez Stowarzyszenie Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej.

Według Sommera, Pankowski naruszył jego dobre imię, krytykując opublikowany w 2023 r. na YouTube film pt. ‘Jedwabne. Historia prawdziwa’. Film Sommera otrzymał wsparcie finansowe (ponad 80 tys. złotych) od Funduszu Patriotycznego, którego operatorem był Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego, instytucja podległa Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego w czasach rządów PiS.

Ta 68-minutowa produkcja przedstawia specyficzną interpretację wydarzeń z 10 lipca 1941 roku. Autor stawia tezę, że za zbrodnię na Żydach w Jedwabnem nie odpowiadają Polacy, kwestionując tym samym ustalenia śledztwa IPN, a ukryciu ‘prawdy o Jedwabnem’ służyć mają zakulisowe działania lobby żydowskiego. W wypowiedzi dla izraelskiego dziennika ‘Ha’aretz’ w sierpniu 2023 r. współzałożyciel ‘NIGDY WIĘCEJ’ stwierdził, że film ‘miał na celu zniekształcenie’ prawdy o pogromie w Jedwabnem, a Sommer propagował wizję, w świetle której ‘oskarżenia wobec Polaków o pogrom zostały wymyślone w ramach spisku kierowanego przez Żydów’.

Według Sommera opinia wyrażona na łamach gazety stanowiła naruszenie jego ‘dobrego imienia jako naukowca, historyka, twórcy filmowego oraz zwykłego człowieka’ i ‘godności jako osoby cieszącej się słusznym przekonaniem o własnej wartości’.
Chociaż publikacja artykułu w ‘Ha’aretz’ miała miejsce kilka lat temu, Sommer złożył swój pozew dopiero jesienią 2025 r. Jego reprezentantem został radca prawny Jarosław Litwin, znany z reprezentowania skrajnie prawicowych działaczy i influencerów, takich jak Jacek Międlar i Marcin Rola.

Sommer żąda m.in. opublikowania przeprosin na stronie internetowej izraelskiego dziennika oraz 10 tysięcy złotych na rzecz ‘Najwyższego Czasu’.

Pozwanego reprezentuje dr Wojciech Marchwicki z Kancelarii Roedl, autor licznych publikacji dotyczących prawa konstytucyjnego i procesowego, regularnie rekomendowany przez międzynarodowe, niezależne rankingi prawnicze jako wiodący prawnik w dziedzinie rozwiązywania sporów w Polsce.

W przesłanej do sądu w lutym 2026 r. odpowiedzi na pozew stwierdził: ‘Wypowiedzi przywołane w artykule stanowiły z jednej strony rzetelne podsumowanie treści zawartych w filmie, z drugiej zaś strony połączone były z uzasadnioną okolicznościami oceną tych treści’.

Zdaniem dr. Marchwickiego: ‘W istocie pozew złożony w niniejszej sprawie jest próbą wyeliminowania możliwości uzasadnionej krytyki. Z jednej strony powód usiłuje przedstawić siebie jako rzetelnego historyka, z drugiej jednak strony nie dopuszcza możliwości oceny jego pracy przez innych uczestników debaty publicznej. Jest to stanowisko rażąco niespójne’.

Jak podkreśla Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’, sprawa wytoczona przez Sommera będzie sprawdzianem wolności słowa w obronie prawdy historycznej we współczesnej Polsce.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest powstałą w 1996 roku niezależną organizacją antyrasistowską, która prowadzi ‘Brunatną Księgę’ – dokumentację zdarzeń na tle ksenofobicznym i antysemickim, uczestniczy w działaniach przeciwdziałających mowie nienawiści. Należy do międzynarodowych sieci społeczeństwa obywatelskiego, m.in. European Practitioners Network against Antisemitism (EPNA) i European Network for Countering Antisemitism Through Education (ENCATE).

Dodatkowe informacje:

www.nigdywiecej.org
www.facebook.com/Respect.Diversity
www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ
www.linkedin.com/company/never-again-association
https://neveragainnw.bsky.social
https://www.instagram.com/stowarzyszenie_nigdy_wiecej