KAMPANIA SPOŁECZNA „RÓŻNI W POTRZEBACH. RÓWNI W PRAWACH”
2-16 kwietnia 2026
Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ” zostało partnerem kampanii społecznej „Różni w potrzebach. Równi w prawach” realizowanej w ramach obchodów przypadającego 2 kwietnia Światowego Dnia Świadomości Autyzmu. Jest to inicjatywa całkowicie oddolna, przygotowana w całości przez młode osoby samorzecznicze rozwijające się w spektrum autyzmu i z niepełnosprawnościami, zrzeszone w Klubie Świadomej Młodzieży Fundacji Autism Team.
Kampania kompleksowo podejmuje kwestie wciąż istniejących nierówności i marginalizacji osób w spektrum autyzmu w różnych obszarach życia – od edukacji, przez pracę, aż po ochronę praw dziecka i obywatela. Jej głównym celem jest przeciwdziałanie zjawisku „pozorowanej partycypacji” i „pozorowanej aktywizacji” (tzw. tokenizmu), czyli symbolicznego włączania osób w spektrum autyzmu – lub ogólniej z niepełnosprawnościami – w celu stworzenia pozorów inkluzywności, bez rzeczywistego zaangażowania ich w procesy decyzyjne oraz uwzględniania ich opinii.
Najważniejsze kampanijne postulaty:
1. Eliminowanie „pozorowanych konsultacji”, w tym wypracowanie konkretnych standardów prowadzenia konsultacji społecznych, w których obywatelskie zaangażowanie realnie wpływa na decyzje na poziomie instytucji, samorządów i administracji.
2. Przeciwdziałanie „pozorowanej aktywizacji” zawodowej i fasadowym działaniom na rzecz osób neuroróżnorodnych i z niepełnosprawnościami.
3. Uznanie samorzecznictwa jako pełnoprawnej kompetencji eksperckiej. Jasne zasady profesjonalizacji samorzecznictwa, w tym standardy wynagrodzeń i równorzędnego traktowania samorzeczników w pracach zespołów, grupach roboczych oraz przy realizacji projektów.
4. Przeciwdziałanie ukrytej segregacji w edukacji i wykluczaniu młodych osób w spektrum autyzmu z życia społecznego szkoły.
5. Wzmacnianie sprawczości osób z największymi trudnościami w codziennym funkcjonowaniu, m.in. poprzez AAC, wspomaganą komunikację i reprezentację rzeczniczą.
6. Promowanie dobrych praktyk partycypacyjnych – przykłady sytuacji, w których głos młodych samorzeczników realnie zmienił działania instytucji, organizacji, szkół czy pracodawców.
7. Dostępność realna, nie deklaratywna, także przez budowanie społecznej wrażliwości na bariery systemowe i mentalne.
„Ja chcę mieć realny wpływ na decyzje, które dotyczą mojego życia – i życia innych osób w spektrum. Nie być statystą. Nie być «na pokaz» – mówi Jan Gawroński, samorzecznik, założyciel i koordynator Klubu Świadomej Młodzieży Fundacji Autism Team. – Są wśród nas osoby, które potrzebują stałego wsparcia. Ich głos jest prawie niesłyszalny, a powinien być brany pod uwagę najbardziej. I jest jeszcze jedna sprawa, o której nie mówi się prawie wcale: osoby rozwijające się w spektrum, które doświadczają kryzysu bezdomności. To realny problem, który musimy nazwać i zacząć rozwiązywać”.
Kampania dąży do zastąpienia pozorowanych działań autentycznym partnerstwem i rzeczywistym udziałem osób w spektrum autyzmu w procesach decyzyjnych w życiu publicznym, zawodowym i edukacyjnym, zgodnie z zasadą „Nic o nas bez nas”. Równocześnie młodzi samorzecznicy będą wskazywać na pozytywne przykłady partycypacji i efektywnej współpracy z różnymi podmiotami, która przełożyła się na realną poprawę sytuacji osób w spektrum autyzmu i ich rodzin. W kampanii młodzież również zwraca uwagę na dramatyczną sytuację osób wymagających stałego, wysokospecjalistycznego wsparcia, których głos – ze względu na złożone potrzeby opiekuńcze – jest dziś najmniej słyszalny.
Organizatorzy kampanii:
Fundacja Autism Team, Klub Świadomej Młodzieży przy Fundacji Autism Team w Łodzi, Klub Świadomej Młodzieży przy Fundacji Autism Team Włocławek i okolice, Inicjatywa Obywatelska „Chcemy całego życia”, Inicjatywa „Nasz Rzecznik”.
